ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΑΔΕΛΦΟΣΥΝΗ

  Οι Γάλλοι το 1789 κατά τη γαλλική επανάσταση ενάντια στη μοναρχία και την φεουδαρχία, που καταπίεζε και εξαθλίωνε το λαό, διακήρυξαν ελευθερία-ισότητα-δικαιοσύνη. Κι από τότε τα συνθήματα αυτά έχουν γίνει ο εθνικός ύμνος και η κύρια επιδίωξη αναρίθμητων επαναστατών και κοινωνικών εξεγέρσεων.

  Ο Ντοστογιέφσκυ (1821-1881) σ’ ένα ταξίδι του που έκανε στην Ευρώπη, ερχόμενος σε επαφή με τον πολιτισμό της και τις διακηρύξεις της, έκανε κριτική στα συνθήματα αυτά, κατά πόσο μπορούν να πραγματοποιηθούν στο έδαφος και στο πνευματικό και ιδεολογικό υπόβαθρο της Ευρώπης. Ας παρακολουθήσουμε κάποιες σκέψεις του σε διασκευή.

  Ελευθερία είναι να κάνεις ό,τι θέλεις, τα πάντα, μέσα στα πλαίσια του νόμου βέβαια. Δυστυχώς όμως δεν μπορούν όλοι να κάνουν τα πάντα. Αυτός που διαθέτει εκατομμύρια μπορεί. Αυτός που δεν διαθέτει δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει αλλά κάνουν οι άλλοι μ’ αυτόν ό,τι θέλουν.

  Μετά την ελευθερία έχουμε την ισότητα και μάλιστα την ισότητα μπροστά στο νόμο. Μόνο ένα σχόλιο θα κάνω εδώ· με τη μορφή που εφαρμόζεται σήμερα ο κάθε Γάλλος μπορεί και πρέπει να τη θεωρήσει προσωπική προσβολή…

  Φθάσαμε στο τελευταίο μέρος της διακήρυξης, στην αδελφοσύνη. Το πιο αστείο άρθρο του γαλλικού συντάγματος, και, οφείλουμε να ομολογήσουμε, η μεγαλύτερη εμμονή της Δύσης. Ο δυτικός άνθρωπος μιλάει για αδελφοσύνη και δεν αντιλαμβάνεται ότι δεν υπάρχει τρόπος να την αποκτήσει, επειδή από τη δυτική φύση, όπως αποδείχτηκε, απουσιάζει. Και αυτή που κυριαρχεί είναι η προσωπική αρχή του ατόμου και η προσπάθεια συντηρήσεως και ικανοποιήσεως του ΕΓΩ.

  Για να εδραιωθεί η αδελφοσύνη πρέπει η προσωπικότητα να καταθέσει τον εαυτό της εξ ολοκλήρου στη διάθεση του κοινωνικού συνόλου και να θυσιαστεί άνευ όρων για το κοινό καλό, ανεξαρτήτως και πέραν της διεκδικήσεως των προσωπικών δικαιωμάτων. Για να εδραιωθεί η αδελφοσύνη πρέπει να υπάρχη η αγάπη η οποία «ου ζητεί τα εαυτής». Αυτό όμως είναι κάτι αδιανόητο για τον πολιτισμό της Δύσεως. Στη Δύση τα μέλη της απαιτούν επιτακτικά τα ατομικά δικαιώματά τους και επιθυμούν την ατομική τους υπόσταση ως ξεχωριστές μονάδες του κοινωνικού συνόλου… Έτσι όμως δεν κατακτιέται η αδελφοσύνη.

  Φυσικά η μεταμόρφωση του ατόμου είναι εφικτή, αλλά χρειάζεται πολύς χρόνος για να μπορέσουν να εισχωρήσουν και να ριζώσουν στη σάρκα και στο αίμα της ανθρωπότητας οι ιδέες της θυσίας και της αυτοπροσφοράς, που αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγμάτωση της αδελφοσύνης. Μα θα μου πείτε πρέπει να είναι κανείς απρόσωπος για να είναι ευτυχισμένος;

  Όχι ασφαλώς θα σας απαντήσω. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Όχι μόνο δεν πρέπει να είναι απρόσωπος, αλλά, τουναντίον, επιβάλλεται να καλλιεργήσει μία ανώτερη μορφή προσωπικότητας. Διότι γνώρισμα μιας εξελιγμένης προσωπικότητας και ένδειξη της υπέρτατης δύναμης και αυτοκυριαρχίας της αποτελεί η εθελοντική, πλήρως συνειδητοποιημένη και ολοκληρωμένη αυτοθυσία προς τους άλλους. Το να θυσιάζεις τη ζωή σου πηγαίνοντας στο σταυρό και την πυρά ως εθελοντική προσφορά στο όνομα του κοινού οφέλους είναι πράξη που μπορεί να συντελεστεί μόνο μέσα από συνειδητές αποφάσεις, που είναι σε θέση να πραγματοποιήσει άτομο που βρίσκεται σε ανώτερα επίπεδα εξέλιξης. Άτομο, που έχει απαλλαγεί από το φόβο που επιβάλλει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, μπορεί να δοθεί ολοκληρωτικά στους άλλους για να γίνουν εφικτές για όλους η ισοτιμία και η ευτυχία.

  Σ’ αυτό το ολοκληρωτικό δόσιμο υπάρχει ένα λεπτό σημείο που αν δεν το προσέξουμε τα πάντα μπορούν να καταρρεύσουν σε μια στιγμή. Το δόσιμο αυτό πρέπει να είναι αγνό, χωρίς ίχνος ιδιοτέλειας και υπολογισμούς για προσωπικά οφέλη. Παρ’ ότι προσφέρω τον εαυτό μου ολοκληρωτικά, χωρίς να κρατώ το παραμικρό για μένα, δεν προσδοκώ και δεν επιθυμώ καμμιά ανταπόδοση από την κοινωνία, επειδή με κανένα τρόπο δεν θα ήθελα να τη ζημιώσω. Θυσιάζομαι αλλά δεν απαιτώ καμμία θυσία. Λοιπόν μόνο η αγάπη η οποία «ου ζητεί τα εαυτής μπορεί να γεννήσει την αδελφοσύνη. Μόνο το «αγαπάτε αλλήλους», ακόμη και τους εχθρούς, όπως αγάπησε ο Χριστός μπορεί να δημιουργήσει την αδελφοσύνη. Αλλιώς πώς να φτιάξεις ραγκού από λαγό όταν σου λείπει ο λαγός;

  Τα ανωτέρω ελήφθησαν από το βιβλίο του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκυ, Χειμερινές σημειώσεις πάνω σε καλοκαιρινές εντυπώσεις, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1998, σσ. 105-117, όπου ο Ντοστογιέφσκυ παραθέτει τις εντυπώσεις του από ένα ταξίδι του στην Ευρώπη το 1862, 73 χρόνια μετά τη γαλλική επανάσταση του 1789, και ασκεί κριτική στις τότε ιδεολογικές κατευθύνσεις.

ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΑΠ. ΒΑΔΡΑΧΑΝΗΣ
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ

Advertisements
Αναρτήθηκε στις Κατηγορίες. Ετικέτες: . Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΑΔΕΛΦΟΣΥΝΗ
Αρέσει σε %d bloggers: