Ό μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκε από την Μητρόπολη Μολδαβίας καί Σουτσεάβας (1768-1846)

Α) Ή ζωή του
Ό μεγάλος μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκε ήταν ένας από τους μεγαλύτερους ιεράρχες της Ορθόδοξου Ρουμανικής Εκκλησίας. Αυτός ποίμανε την επαρχία Μολδαβίας με τα σπάνια χαρίσματα του επί μισό αιώνα. Πολύ μορφωμένος, θαρραλέος ιεράρχης, ακαταπόνητος μεταφραστής των βιβλίων, κτίτωρ εκκλησιών καί σχολείων, πνευματικός πατήρ της Μολδαβίας, εκλεκτός λειτουργός της Εκκλησίας του Χριστού, διδάσκαλος, έμπειρος χειραγωγός των ψυχών καί αφοσιωμένος μοναχός.
Ό μητροπολίτης Βενιαμίν γεννήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1768 στο χωριό Ροσιέστ περιοχής Φαλτσίου από καλό γένος καί πιστούς γονείς, τον Γρηγόριο Κωστάκε καί την Μαρία Κατακουζηνού. Από τα πέντε παιδιά των τα τέσσερα ήταν αφιερωμένα στον μοναχικό βίο. Απ’ αυτά ό Ματθαίος ήταν μεγάλος νηστευτής. Ό δεύτερος αδελφός, ό Κωνσταντίνος, έγινε μοναχός με το όνομα Καισάριος. Ό τρίτος αδελφός, ό Βασίλειος, έγινε ονομαστός μητροπολίτης της Μολδαβίας. Το τέταρτο παιδί, ή μεγαλόσχημη μοναχή Ελισάβετ, χρημάτισε ηγουμένη του μοναστηρίου Άγαπία επί 32 χρόνια. Ό τελευταίος αδελφός, ό Σερμπανος, ήταν σύμβουλος του μητροπολίτου Βενιαμίν, καί έκάρη μοναχός με το όνομα Σωφρόνιος.
Από μικρός ό νεαρός Βασίλειος δόθηκε από τους γονείς του να σπουδάσει στο γενικής μορφώσεως σχολείο του μοναστηρίου των Τριών Ιεραρχών του Ιασίου. Σε ηλικία 15 ετών προσελήφθη από τον επίσκοπο Ιακώβ Σταμάτη ως υποτακτικός στην Επισκοπή του Χους. Μετά από ένα χρόνο έκάρη μοναχός με το όνομα Βενιαμίν. Το έτος 1788 χειροτονήθηκε διάκονος καί υπηρετούσε στον καθεδρικό ναό του Ιασίου. Ύστερα ακόμη από ένα χρόνο έγινε Ιερεύς καί ονομάστηκε μέγας εκκλησιάρχης. Ήταν τότε μόνο 20 ετών. Το ίδιο έτος 1789 εξελέγη ηγούμενος στο μοναστήρι του αγίου Σπυρίδωνος του Ιασίου.
Το έτος 1793 ό αρχιμανδρίτης Βενιαμίν εξελέγη καί χειροτονήθηκε επίσκοπος στο Χους από τον Πνευματικό του, τον πατέρα Ιακώβ Σταμάτη. Ήταν μόνο 24 ετών όταν έλαβε τον βαθμό του αρχιερέως καί από την αρχή αναδείχθηκε πολύ συνετός καί αληθινός ποιμήν του ποιμνίου του Χριστού. Τον Νοέμβριο του 1794 εστάλη ως αντιπρόσωπος του Μητροπολίτου στην κηδεία του οσίου Παϊσίου από το μοναστήρι Νεάμτς.
Την 1η Ιουνίου 1796, μετά από τέσσερα χρόνια ποιμαντορίας στο Χους, ό νεαρός επίσκοπος Βενιαμίν μετετέθη στην Επισκοπή Ρομάν, την οποίαν ποίμανε επί επτά χρόνια. Εδώ ίδρυσε ένα νοσοκομείο, ένα φαρμακείο καί πλήρωνε από τα χρήματα της Επισκοπής ένα γιατρό για τους ασθενείς του νοσοκομείου. Ταυτόχρονα δημιούργησε μια αξιοζήλευτη πνευματικότητα στην τάξη του ιερατείου της Εκκλησίας.
στις 10 Μαρτίου, ό μητροπολίτης Ιακώβ Σταμάτης, ό σεβαστός του πνευματικός πατήρ, μετώκησε προς την αιωνιότητα. Μετά από λίγες ήμερες ό Βενιαμίν Κωστάκε εξελέγη Μητροπολίτης Μολδαβίας. Πολλά καί δύσκολα ήταν τα προβλήματα πού ανεφύοντο μπροστά στον μεγάλο μητροπολίτη, αλλά περισσότερα καί αξιομνημόνευτα ήταν τα επιτεύγματα του, τόσο στον πνευματικό καί εκκλησιαστικό χώρο, όσο καί στον δημόσιο, κοινωνικό καί εθνικό. Το φθινόπωρο του έτους 1803 ίδρυσε το σεμινάριο στο μοναστήρι Σοκόλα, το πρώτο ιερατικό σεμινάριο στη Ρουμανία. Επίσης τότε απέστειλε δύο παιδιά ενός ιερέως, τον Πέτρο καί Γεώργιο Άσάκη, να σπουδάσουν στην Ευρώπη. Διοργάνωσε πολλά μοναστήρια καί σκήτες της επαρχίας, έκτισε εκ θεμελίων δέκα εκκλησίες στις πόλεις καί στα χωριά, επέβαλε νέο μοναχικό κανονισμό για τα μεγάλα μοναστήρια Νεάμτς, Σέκου, Άγαπία καί Βαράτεκ, χειροτόνησε στην επαρχία τους τελειοφοίτους πού ήταν για ιερείς καί έδωσε εντολή το βάπτισμα να γίνεται με κατάδυση καί όχι με ραντισμό, όπως γινόταν μέχρι τότε.
Το έτος 1833 άρχισε ή κατασκευή του μεγαλοπρεπούς Μητροπολιτικού ναού του Ιασίου. Συγχρόνως συνέβαλε άμεσα στην ίδρυση της Μηχαηλιδείου Ακαδημίας στην πρωτεύουσα της Μολδαβίας, καί στα περισσότερα δημόσια σχολεία καθιέρωσε τίς παραδόσεις στην ρουμανική γλώσσα. Επισκεπτόταν πολύ συχνά τίς εκκλησίες, τα μοναστήρια, τα σχολεία καί προπαντός τα σεμινάρια.
Άλλα ή μεγαλύτερη αξιομνημόνευτη δραστηριότης του μητροπολίτου Βενιαμίν ήταν ή μετάφρασης καί εκτύπωσης πατερικών καί λειτουργικών βιβλίων. Όσον άφορα αύτη την δράση, παραμένει μοναδικός στην Ιστορία της Μολδαβικής Εκκλησίας.
Μεταξύ των ετών 1808-1812 ό μητροπολίτης Βενιαμίν αναχώρησε από τον θρόνο για το μοναστήρι Νεάμτς, όπου ασχολήθηκε με την εκτύπωση βιβλίων.
στις 18 Δεκεμβρίου 1846 απεδήμησε άπ’ αυτή την ζωή σε ηλικία 78 ετών καί ενταφιάσθηκε ως απλός μοναχός στο μοναστήρι Σλάτινα. Μετά από 40 χρόνια τα οστά του μεταφέρθηκαν στο Ιάσιο καί τοποθετήθηκαν στον καθεδρικό ναό, πού ιδρύθηκε άπ’ τον ίδιο καί τελειοποιήθηκε από τον μητροπολίτη Ιωσήφ Νανιέσκου.
Β) Έργα καί λόγοι διδασκαλίας
1) Ή πρώτη φροντίδα του μητροπολίτου Βενιαμίν, όταν ανήλθε στον επισκοπικό θρόνο του Ρομάν (1796), ήταν να επιβάλει πειθαρχία στις ενορίες καί να ανύψωση την πνευματική ζωή των ιερέων της επαρχίας του. Για ‘αυτό τον σκοπό έδωσε ένα ποιμαντικό βιβλίο στους ιερείς, πού αποτελείτο από οκτώ κεφάλαια, τα όποια αναφέρονταν στην τελεία αγάπη του Χριστού, στην φιλοπονία για τα εκκλησιαστικά πράγματα καί στην ακούραστη φροντίδα για την σωτηρία των πιστών.
2) Όταν έφθασε ό Μητροπολίτης στο Ιάσιο το 1803, πρώτη φροντίδα του ήταν ή ίδρυσης ενός σεμιναρίου για την κατάρτιση ενός φωτισμένου Κλήρου της Μολδαβίας. Ως εκ τούτου το ίδιο έτος ίδρυσε το πρώτο σεμινάριο της χώρας στα κελιά του μοναστηρίου Σοκόλα, πού είναι στην άκρη της πόλεως, το όποιο ανέδειξε ολοκληρωμένες προσωπικότητες από μορφωμένους ιερείς, διδασκάλους καί ενάρετους ιεράρχες.
3) Ή αγάπη του Μητροπολίτου για την διαφώτιση του λαού τον προέτρεψε να ανεγείρει καί άλλα σχολεία στις πόλεις της Μολδαβίας, καθώς καί τυπογραφεία για την εκτύπωση βιβλίων στην ρουμανική γλώσσα. Τα σπουδαιότερα σχολεία πού ιδρύθηκαν με την προτροπή καί την βοήθεια του ήταν:
—Το σεμινάριο στο μοναστήρι Σοκόλα, το έτος 1803.
—Σχολή εκκλησιαστικής Μουσικής στο Ιάσιο, το έτος 1805—Σχολή οικοκυρικής στο μοναστήρι Άγαπία, το 1805. —Σχολή αρχαρίων, δηλ. σχολείο δημοτικό καί γυμνάσιο στο μοναστήρι των Τριών Ιεραρχών του Ιασίου, το 1828.
—Ή Μιχαηλίδειος Ακαδημία του Ιασίου, το έτος 1834.
—Δημόσιο Σχολείο για τα κορίτσια της πόλεως του Ιασίου, το 1834.
—Δημόσια σχολεία σ’ όλες τίς πόλεις της Μολδαβίας, κατά το έτος 1834.
—Πρότυπος σχολή τεχνών καί επαγγελμάτων στην Μολδαβία, το 1841.
4) Κατά το μακρό διάστημα της ποιμαντορίας του ό μητροπολίτης Βενιαμίν έκτισε εκ θεμελίων καί εγκαινίασε δέκα μοναστηριακές εκκλησίες καί πάρα πολλές ενοριακές στα χωριά καί τίς πόλεις. Ανάμεσα στις μοναστηριακές εκκλησίες πού κτίσθηκαν με την βοήθεια του μπορούμε να μνημονεύσουμε:
Την εκκλησία του μοναστηρίου Βαράτεκ, την εκκλησία του μοναστηριού Συχαστρία, του μοναστηριού Βορόνα, του μοναστηριού Χώραιτσα, των Σκητών Ντουράου, Ραράου, καί άλλες. Ακόμη ένα από τα μεγαλύτερα έργα πού πρέπει πρώτα να μνημονεύσουμε, είναι ό καθεδρικός Μητροπολιτικός ναός του Ιασίου πού άρχισε το 1833, αλλά παρέμεινε ατελείωτος.
5) Για την εδραίωση της πειθαρχίας στα μοναστήρια ό Μητροπολίτης Βενιαμίν καθιέρωσε νέο μοναστηριακό τυπικό, διόρισε ηγουμένους τους πλέον πνευματικούς, έβαλε στα σχολεία πού ίδρυσε καλούς διδασκάλους καί βελτίωσε τα δύο τυπογραφεία του Ιασίου καί του μοναστηρίου Νεάμτς. Σε αυτά τα δύο τυπογραφεία τυπώνονταν βιβλία για την ωφέλεια καί τον φωτισμό του λαού. Μέχρι το τέλος της ζωής του Μητροπολίτου τυπώθηκαν περίπου 130 είδη εκκλησιαστικών βιβλίων καί πνευματικής διδασκαλίας. Οι πρόλογοι αυτών των βιβλίων είναι πραγματικές επιστολές πνευματικής οικοδομής.
6) Να τι δίδασκε ό Μητροπολίτης για την σπουδαιότητα των Βίων των Αγίων στον πρόλογο των τυπωμένων βιβλίων:
—Ας μη άμαρτάνη κανείς, ούτε να είναι μακριά από την αλήθεια, αλλά ας διαβάζει τα βιβλία πού περιέχουν τους βίους των Αγίων των 12 μηνών του έτους, για να στολίζεται με όλα τα είδη των δένδρων πού έχουν ωραίους καί γλυκούς καρπούς θαυμαστής ζωής Είναι κήπος με όλα τα είδη των ευωδιαστών λουλουδιών, είναι θεραπευτικά για όλες τίς ασθένειες καί αδυναμίες.
7) Έλεγε πάλι:
—Όπως τα δένδρα καί τα αρωματικά βότανα τέρπουν τίς αισθήσεις, χαροποιούν τα μάτια, γλυκαίνουν την γεύση καί κάνουν την ψυχή του θεατού χαρούμενη, έτσι καί τα βιβλία με τους βίους των Αγίων δυναμώνουν τον απελπισμένο, παρηγορούν τον λυπημένο, φέρνουν τον αμαρτωλό σε μετάνοια, μαλακώνουν τον σκληρόψυχο καί του χαρίζουν την ταπείνωση, επιστρέφουν τον πλανεμένο, κατανύσσουν τον υπερήφανο, γλυκαίνουν τον πικραμένο άπ’ την αμαρτία καί κάνουν νέο τον παλαιό λόγω της αμαρτίας άνθρωπο, τον βγάζουν από τον θάνατο, από τον ύπνο της αναισθησίας καί της ακηδίας, τον ξυπνούν καί τον παροτρύνουν προς την εργασία των καλών έργων, τον φλογίζουν προς τα ίχνη των αγίων καί τον κατευθύνουν προς την οδό πού οδηγεί στην Βασιλεία των Ουρανών.
8) Έλεγε καί αυτά ό μεγάλος ιεράρχης:
—Οι Βίοι καί ή δόξα των αγίων ομοιάζουν με τα λαμπερά αστέρια. Διότι όπως τα αστέρια είναι τοποθετημένα καί στερεωμένα στον ουρανό καί φωτίζουν όλα αυτά πού είναι κάτω από τον ουρανό —φωτίζουν το έδαφος, λαμπυρίζουν στη θάλασσα πού ταξιδεύουν τα καράβια, μα τα ονόματα τους δεν τα γνωρίζουμε λόγω του πλήθους των, αλλά θαυμάζουμε την λαμπρότητα των— τέτοιου είδους είναι καί ή λάμψης της ζωής των αγίων. Φωτίζουν τον νου καί χαλιναγωγούν το σώμα με την σωφροσύνη καί την ειρήνη.
9) Έλεγε πάλι ό μητροπολίτης Βενιαμίν:
Όπως «αστήρ αστέρος διαφέρει εν δόξη» έτσι καί οι Βίοι των Αγίων ό ένας διαφέρει από τον άλλον στην λαμπρότητα καί στην δόξα, στην ωραιότητα, στον ψυχικό πλούτο καί την διάκριση.
10) Ενώ αντιθέτως, σ’ εκείνους πού δεν διάβαζαν τα άγια αυτά βιβλία, κατά τον λόγο του μακαρίου Συμεών του Μεταφραστού, έλεγε:
—Το κακό είναι το ίδιο καί όταν μιλάς για τα άπρεπα καί όταν σιωπάς για τα ευσεβή καί ωφέλιμα. Διότι όπως τα απατηλά καί άτιμα ψέματα πληγώνουν τους ανθρώπους, έτσι καί αυτός πού παρασιωπά τα καλά έργα των αγίων αποστερεί τους χριστιανούς από την ψυχική ωφέλεια.
11) Ύστερα πρόσθεσε καί αυτά τα λόγια:
—Μην υποτιμάτε αυτά πού είναι για την ωφέλεια της ψυχής, για την ενδυμασία, για το στόλισμα καί την τροφή της. Διότι όπως τρέφεται αυτό το φθαρτό καί θνητό σώμα από τίς υλικές τροφές, έτσι τρέφεται καί ή ψυχή με τον λόγο του Θεού, με τίς άγιες Ιστορίες καί με τους βίους των αγίων.
12) Όπως το σώμα, όταν δεν τρώγει τίς κατάλληλες τροφές για μια περίοδο, δεν μπορεί πλέον να ζήση, άλλά πεθαίνει, έτσι καί ή ψυχή πού δεν τρέφεται με την ανάγνωση των θείων Γραφών, με τους βίους των αγίων καί με τον λόγο του Θεού, δεν μπορεί καθόλου να ζήση, αλλά νεκρώνεται.
13) Άλλοτε πάλι δίδασκε τον λαό λέγοντας:
Ω άνθρωπε, όταν δεν επιθυμείς ούτε αγαπάς να διαβάζεις τους λόγους διδασκαλίας περί θείων έργων, ή ψυχή σου δεν έχει ευλάβεια, δεν ταπεινώνεται, δεν μεταμελείται για τίς αμαρτίες της. Όταν δεν εγκαταλείπεις τίς κακίες, όταν δεν συμπαθής τους ασθενείς, δεν ελεείς τον πτωχό με ό,τι έχεις να δώσεις, δεν αγαπάς τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου, αλλά φθονείς την πρόοδο του καί αντί να βοηθήσεις, αρπάζεις από τον πτωχό, τότε ή ψυχή σου είναι νεκρή για τα καλά έργα, τα όποια με την ανάγνωση των θείων Γραφών κατορθώνονται καί δημιουργούνται καί πολλαπλασιάζονται.
14) Ενώ για τους οκνηρούς πού δεν διαβάζουν τα ιερά βιβλία, τους προέτρεπε λέγοντας:
—Γι’ αυτό σας παρακαλώ καί σας συμβουλεύω, αγκαλιάστε τους βίους των Αγίων καί διαβάστε τους, όχι μια φορά, ούτε δύο, αλλά πολλές φορές. Μη λέγετε ότι εμείς τα διαβάζουμε μια φορά ή δύο καί μας είναι αρκετό, διότι ή σωτηρία της ψυχής επιτυγχάνεται με πολλές συμβουλές, καθώς λέγει ό Εκκλησιαστής.
15) Κατόπιν έλεγε:
—Εάν διαβάζετε πολλές φορές τους βίους των Αγίων με αληθινή πίστη, με ευλάβεια καί με προσοχή, ή ψυχή σας θα διεγερθεί προς τα καλά των έργα, ό νους θα φωτισθεί, ενώ τα μάτια σας θα γίνουν δύο ποταμοί ή μάλλον πηγές δακρύων. Τότε θα γνωρίσετε το έλεος του Θεού, την αγαθότητα Του, την αγαθοεργία Του προς τον πλησίον. Τότε θα καταλάβετε πόση αγάπη έδειξαν οί άγιοι στον Θεό, τον Δημιουργό μας, ώστε πολλοί καί το σώμα των καί όλα τα έδωσαν με σκοπό να εργασθούν για την αγάπη Του, ενώ άλλοι με νηστεία εξήλειψαν όλα τα αμαρτήματα των.
16) Στη συνέχεια των διδασκαλιών του ό μητροπολίτης Βενιαμίν πρόσθεσε καί τα παρακάτω λόγια:
Τα χρήματα πού ξοδεύετε κακότροπα στα χαρτοπαίγνια, στις διασκεδάσεις καί σε άλλα ανώφελα πράγματα προς απώλεια των ψυχών σας —για τα όποια τι απολογία θα δώσετε την ήμερα της Κρίσεως!— δώστε τα στην αγορά βιβλίων καί θα έχετε μισθό από τον Θεό καί δόξα, διότι δεν τα σπαταλήσατε άσκοπα. Ενώ τον καιρό πού τον δαπανάτε στα τυχερά παιγνίδια καί στις άλλες ματαιοδοξίες, είναι καλλίτερα να τον εκμεταλλευθείτε με την ανάγνωση των βιβλίων των αγίων Πατέρων καί θα απαλλαγείτε από το πλήθος των ματαίων συζητήσεων καί απασχολιών, για τα όποια θα δώσετε λόγο ενώπιον του φοβερού Κριτού, ό όποιος είπε ότι καί για κάθε μάταιο λόγο θα κριθούν οι άνθρωποι την ήμερα της Κρίσεως.
17) Για αυτό —συνεχίζει ό μητροπολίτης Βενιαμίν— θα προσευχώμεθα καί θα επιθυμούμε καί θα συμβουλεύουμε όλους σας να εγκαταλείψετε αυτές τίς ψυχοβλαβείς καί άσκοπες απασχολήσεις και με την ανάγνωση των ιερών Βιβλίων να μιμείσθε τον ζήλο καί την ζωή των αγίων, ώστε μαζί μ’ αυτούς να φιλοξενηθείτε αιώνια στην
Βασιλεία των Ουρανών.
18) Έλεγε πάλι προς τα πνευματικά του παιδιά:
—Για τον κάθε άνθρωπο χρειάζεται ή θεία βοήθεια, με την οποία φωτίζεται, εγείρεται από τον ύπνο της ραθυμίας, προβαίνει στην πραγματοποιήσει των καλών έργων, με τα όποια οδηγείται στην σωτηρία καί ατενίζει με ελπίδα τον ουρανό. Αυτή ή βοήθεια προσφέρεται καί με την ανάγνωση των θείων Γραφών πού προκαλούν καί την άπειρη αγάπη του Θεού.
19) Είπε πάλι:
—Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά, αργύριο στην φωτιά δοκιμασμένο (Ψαλμ. 11,7) ένδυμα χρυσό κατεργασμένο από το λευκότατο λινό του Αμνού του Θεού, του αίροντας την άμαρτίαν του κόσμου, δέρματα της Σκηνής του Μαρτυρίου πού ενδύουν την νεκρωμένη πνευματική μας φύση εκ της παραβάσεως των θείων εντολών καί μας στολίζουν σαν μια αγία σκηνή καί αγία εκκλησία καί μας φιλοξενούν στην άπειρη μακαριότητα του Θεού.
20) Άλλα για τίς αρχιερατικές δυσκολίες πού συναντούσε, έλεγε τα εξής ό ταπεινός ποιμήν της Εκκλησίας του Χριστού:
—Κατάλαβα λοιπόν ότι τώρα οι καιροί χειροτέρεψαν, τα πράγματα έγιναν ανώμαλα, ή ζωή του κόσμου σύντομη, οί αμαρτίες πολλές, ό θάνατος πλησιάζει, το σχοινί της ζωής ήμερα με την ήμερα όλο καί σφίγγεται στην βελανιδιά, τα βάσανα της κολάσεως πολλά φρικιαστικά καί ατερμάτιστα, ή εστία της Γεέννης φλογισμένη καί τρομερή, ό τάρταρος τόσο παγερός, ώστε καί ό διάβολος ταράζεται άπ’ αυτόν, οί βασανιζόμενοι ανελέητοι καί ό Κριτής αδέκαστος.
Με τέτοιες σκέψεις αισθάνομαι ότι δεν είμαι δυνατός σαν εκείνον τον Ιακώβ, για να κατρακυλήσω την πέτρα από το στόμιο του φρέατος καί να ποτίσω τα πρόβατα του ποιμνίου μου μ’ αυτές τίς διδασκαλίες, ούτε σαν τον Μωϋσή, αφού δεν μετέτρεψα τη ράβδο σε φίδι, ούτε το νερό σε αίμα, για να αποδειχθεί ή ικανότης μου ότι θα βγάλω τον νέο Ισραήλ από την αμαρτία καί θα τον οδηγήσω στην Βασιλεία των Ουρανών. Αλίμονο σε μένα τον ανόητο! Με τι ψυχή, με τι καρδιά τόλμησα ό απερίσκεπτος να πάρω επάνω μου αυτή την διακονία πού έχω;
21) Άλλοτε πάλι εξομολογείτο ό μητροπολίτης Βενιαμίν:
—Αλίμονο μου! Πώς τόλμησα εγώ ό θρασύς καί φορτώθηκα ένα τόσο βαρύ φορτίο; Άραγε έλαβα καί εγώ καμιά αποκάλυψη, ώστε να δεχθώ επάνω μου μία υπηρεσία τόσο μεγάλη σαν αυτή; Άκουσα καί εγώ, όπως ό Μωυσής: «Έλα καί θα σε αποστείλω;» (Εξοδ. 3, 10). Υπολόγισα πρώτα την αναξιότητά μου; Είπα ότι είμαι ισχνός στην φωνή καί βραδύς στην γλώσσα λόγω της αθλιότητας μου καί της αμάθειας μου; Δεν είμαι άξιος, Κύριε, όπως ήταν τότε ό Μωυσής. Προσεύχομαι όπως εκείνος; Σε παρακαλώ, Κύριε, βάλε άλλον πού θα είναι άξιος, για να τον αποστείλεις («Εξοδ. 4, 13). Αχ, πολύ βαρύ αξίωμα φορτώθηκα ό άχρηστος, ξεγελάσθηκα, ακολούθησα τίς συμβουλές των ανθρώπων καί δεν άνοιξα τα νοερά μάτια μου, για να ιδώ καί να μετρήσω την ελεεινότητά μου!
22) Στην συνέχεια πρόσθεσε καί αυτά:
Ό Άρχιερεύς του Νέου Νόμου είναι υπέρτερος από τον Αρχιερέα του παλαιού Νόμου. Διότι εκεί ήταν ή έξοδος από την Αίγυπτο, ενώ εδώ ή απομάκρυνσης από την αμαρτία, εκεί ή σωτηρία από την μανία του Φαραώ, εδώ ή σωτηρία της ψυχής από την μανία του διαβόλου.
23) Τόσο πολύ τιμούσε ό μεγάλος Ιεράρχης το βιβλίο του αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, ώστε το συνιστούσε σ’ όλους λέγοντας: Όπως το ψωμί είναι άπ’ όλα τα φαγητά το αναγκαιότερο στο σώμα, έτσι είναι καί αυτό το βιβλίο του αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, το όποιο μας κατευθύνει για την σωτηρία μας καλλίτερα από τα άλλα πατερικά βιβλία. Καί καθώς ή σελήνη ξεπερνάει τα άστρα, έτσι και αυτό τα άλλα βιβλία. Καί όπως από τίς άλλες αισθήσεις του σώματος του ανθρώπου ή αναγκαιότερη είναι ή δράσης, έτσι καί το βιβλίο αυτό είναι το σπουδαιότερο από τα άλλα για την σωτηρία του άνθρωπου. Επειδή αυτό αναφέρεται ολόκληρο στο πώς να δοξάζεται το Πανάγιο όνομα του Θεού, είναι κατά πολύ θαυμαστώτερο καί πνευματικώτερο από τα άλλα.
24) Ή Κλίμαξ του αγίου Ιωάννου, συνεχίζει ό καλός ποιμήν, δεν είναι μόνο για τους μοναχούς, αλλά καί για τους λαϊκούς κατάλληλος οδηγός καί κανών, ό όποιος συμβουλεύει όλους λεπτομερώς για την απόκτηση της αγιότητας. Με τις σοφές διδαχές του οδηγεί τους αναγνώστες στην ταπείνωση καί στην πραότητα, ή οποία
είναι καθαρότης άπ’ όλους τους μολυσμούς σαρκός καί πνεύματος. Δεν είναι δυνατόν να διηγηθεί κανείς επάξια τα θαυμαστά προτερήματα αυτού του βιβλίου, πού ανταμείβει τους αναγνώστες καί εραστές του.
25) Κατόπιν πρόσθεσε καί αυτά τα λόγια:
—Πάρτε αυτό το βιβλίο με πόθο, αγαπητοί αναγνώστες, καί διαβάστε το συχνά καί με προσοχή• οπωσδήποτε αυτό θα είναι κάποια ράβδος του Μωϋσέως, με την οποία θα μπορέσετε να περάσετε την θάλασσα αυτής της ζωής, πού είναι φουρτουνιασμένη από τα φοβερά πάθη. Έτσι τον Φαραώ λογισμό, δηλ. τον διάβολο, θα τον δείτε βυθισμένο στον πυθμένα, όπως οί Ισραηλίται το πλήθος των Αιγυπτίων.
26) Καί πάλι έλεγε:
—Το βιβλίο αυτό είναι το μάννα πού γλυκαίνει τίς πνευματικές αισθήσεις από την πικράδα των παθών καί τα κύματα αυτής της ζωής. Είναι λιμάνι, πού λυτρώνει με την ανάγνωση όσους κινδυνεύουν, τους ελευθερώνει από τον βυθό των πολλών αμαρτιών πού είναι μπλεγμένοι καί τους κάνει να αισθάνονται ασφαλείς μέσα στο νερό αυτής της πολυτάραχης θαλάσσης της ζωής.
27) Έλεγε πάλι:
Ή Κλίμαξ του οσίου Ιωάννου είναι ή Κλίμαξ πού είδε ό Ιακώβ τον παλαιό καιρό, της οποίας ή κορυφή έφθανε μέχρι τον ουρανό, οπού είναι ό θρόνος του Θεού καί άπ’ όπου οί άγγελοι κατεβαίνουν ως λειτουργικά πνεύματα σ’ αυτούς πού θα κληρονομήσουν την σωτηρία. Συγχρόνως ανεβάζουν ψηλά τίς ψυχές πού σώζονται καί ό Θεός τίς αναπαύει στην Βασιλεία του.
28) Στην συνέχεια πρόσθεσε ό μητροπολίτης Βενιαμίν:
—Αυτός πού διψάει για σωτηρία, να τρέχει σ’ αυτό τον γλυκύτατο ποταμό καί πράγματι θα ευφραίνεται καί θα χαροποιείται. Διότι τα ορμήματα αυτού του ποταμού ευφραίνουν πράγματι την πόλη του Θεού (Ψαλμ. 45, 3) δηλ. τίς ψυχές των πιστών. Το βιβλίο αυτό με φωνή τρανή κράζει προς αυτούς: «Ελατέ, πλησιάστε όλοι όσοι επιθυμείτε να χορτάσετε από τους καρπούς μου πού χαρίζουν αιώνια ζωή».
29) Για την ταξί των εκκλησιαστικών ακολουθιών δίδασκε ο μητροπολίτης Βενιαμίν τα πνευματικά του παιδιά ως εξής:
Με κάθε τρόπο να προσπαθούμε να μεταφράζουμε σωστά καί με τους χαρακτήρας της γλώσσης μας, για να είναι ευκατάληπτα στον αναγνώστη, διότι είναι γνωστό ότι μερικοί φιλαναγνώστες της χώρας μας είναι σχεδόν ανίκανοι για ανάγνωση καί δεν καταλαβαίνουν τα νοήματα. Άλλα όχι λόγω αυτής της ακαταληψίας να παραμένει κάτι από τίς ιερές ακολουθίες χωρίς να διαβαστεί ή να ψάλει, καί να αμαρτάνουμε ενώπιον του Θεού ή της Παναγίας Θεοτόκου καί των αγίων, στους οποίους ψάλετε ή ακολουθία. Διότι τότε, αντί για ευλογία καί συγχώρηση των αμαρτιών μας, θα επισύρομε επάνω μας την οργή καί την κατάρα.
30) Έλεγε πάλι:
—Με όση επιμέλεια, αγάπη καί ευλάβεια ψάλλουμε κάτι στον Θεό, στην Θεοτόκο ή στους αγίους, άλλο τόσο ευχαριστείται ό Θεός, ή Παναγία Θεοτόκος καί οί άγιοι, οί όποιοι παρακαλούν καί ικετεύουν τον Θεό υπέρ ημών, να μας χαρίση συγχώρηση των αμαρτιών μας.
31) Ύστερα πρόσθεσε καί αυτά:
—Αυτός πού ευχαριστεί τον Θεό, ευχαριστεί καί την Παναγία Παρθένο καί τους αγίους Του. Ομοίως, αυτός πού ευχαριστεί τους αγίους Του, ευχαριστεί την Παναγία καί τον Θεό.
32) Για την χρήση του τυπικού έλεγε:
—Το τυπικό καί το ευρετήριο των ακολουθιών να τα εφαρμόζετε με επιμέλεια. Επίσης να βαδίζετε στην Εκκλησία του Θεού με ευλάβεια καί σεμνοπρέπεια, να συμπεριφέρεστε με φόβο Θεού, να διαβάζετε με προσοχή καί με ευταξία τα λόγια των αγίων Πατέρων, διότι καί τους εαυτούς σας θα ωφελείτε καί τους ακροατές στην οδό της σωτηρίας θα οδηγείτε.
33) Ή εκκλησιαστική τάξις, έλεγε ό μητροπολίτης Βενιαμίν, σας διδάσκει με πόση σπουδή οφείλετε να ευρίσκεστε στις ιερές ακολουθίες του Θεού, της Παναγίας Θεοτόκου καί των αγίων Του την οποία σπουδή πρέπει να την εχη κάθε χριστιανός, ιδιαίτερα οί Ιερείς καί οί διάκονοι, οί όποιοι έχουν χρέος να είναι φώτα καί να γίνουν τύπος καί παράδειγμα αγαθών έργων στους ενορίτες των.
34) Εάν λοιπόν επιμεληθείτε, πρόσθεσε ό Μητροπολίτης, να διαβάζετε το τυπικό καί να γνωρίζετε τις διατάξεις του, εάν συνηθίσετε καί εξασκείσθε στους κανόνας του, τότε καί τίς ακολουθίες των αγίων θα τίς επιτελείται σωστά. Εάν είσθε φιλόπονοι προς τα πνευματικά καί αγαπάτε την ευταξία των αγίων ακολουθιών, των εκκλησιαστικών τελετών καί την μακαριά ζωή των αγίων, τότε θα γίνετε κληρονόμοι της ουρανίου Βασιλείας. Διότι αυτός είναι καί ο σκοπός της μεταφράσεως του εκκλησιαστικού τυπικού.
35) Για την ωφέλεια της αναγνώσεως των Αγίων Γραφών δίδασκε τα έξης ό μεγάλος Μητροπολίτης:
—τι πιο γλυκό, τι πιο ευχάριστο στην ζωή από το να πλησιάζει ό άνθρωπος νοερά τον Θεό καί να μιλάει μαζί του με νου καθαρό καί αθόλωτο δια μέσου της αναγνώσεως των θείων λόγων; Αυτά γνώριζε καί ό προφήτης καί βασιλεύς Δαβίδ, ώστε να λέει: «Ως γλυκέα τω λαρύγγι μου τα λόγια σου, υπέρ μέλι καί κηρίον» (Ψαλμ. 118, 11).
36) Άλλες φορές προέτρεπε πατρικά λέγοντας:
—Να ασχολείστε ήμερα καί νύκτα στην ανάγνωση των Αγίων Γραφών καί να είσθε πράγματι σαν το ξύλο πού έχει φυτευτή στις πήγες των υδάτων, ώστε να αποδώσετε στον κατάλληλο καιρό τον καρπό της ζωής• καί τότε τα φύλλα των καλών σας έργων δεν θα πέσουν (ψαλμ. 1, 3).
37) Για την σπουδαιότητα του Ωρολογίου δίδασκε τα παρακάτω:
Δεν θα σφάλει κανείς, ούτε θα αστοχήσει στην αλήθεια, εάν επονομάσει το βιβλίο αυτό χρυσή λυχνία με επτά λαμπάδες, κατά την οπτασία του προφήτου Ζαχαρίου, διότι απεικονίζει αυτές τίς επτά Δοξολογίες της Αγίας Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας. ούτε πάλι θα κάνη λάθος, εάν το ειπεί ουρανό. Διότι όπως ό ουρανός περιέχει μέσα του τα αστέρια καί τους επτά πλανήτες, έτσι ολόκληρο το Ωρολόγιο περιέχει τίς επτά εκκλησιαστικές ακολουθίες καί το πλήθος των αγίων πού περιλαμβάνεται στους 12 μήνας.
38) Έλεγε πάλι:
αγκαλιάστε τίς Δοξολογίες αυτές (τίς επτά ιερές ακολουθίες της Εκκλησίας μας) με ψυχική ευφροσύνη, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, χωρίς οκνηρία, προσφέροντας αυτές στον Θεό όλες τίς ήμερες της ζωής σας. Σκεφθείτε τα Πάθη του Κυρίου, τα όποια εκούσια υπέμεινε, αναμένοντας με αγαθή ελπίδα την ήμερα της μελλούσης Κρίσεως του Χριστού. Διότι θα έλθη καί θα έχη τα έπαθλα μαζί του, για να ανταμείψει τον καθένα κατά τα έργα του. Καί να πιστεύετε χωρίς αμφιβολία ότι θα πληρωθείτε για τους κόπους σας.
39) Για την ωφέλεια των διδαχών έλεγε πάλι:
—Όσο ή διδασκαλία εξυψώνει καί μεγαλύνει τον άνθρωπο, άλλο τόσο ή αμάθεια τον ταπεινώνει καί τον εκμηδενίζει περισσότερο από τίς άλογες υπάρξεις.
40) Έλεγε ό μητροπολίτης Βενιαμίν καί αυτά:
—Ό άνθρωπος προικίσθηκε από τον Θεό με το τάλαντο της ομιλίας, με νου επιδεκτικό της γνώσεως καί κανένα είδος γνώσεως ή τέχνης δεν είναι απρόσιτο προς εκμάθηση. Όποτε όταν περιφρονεί το τάλαντο του, δεν μπορεί να θεωρηθεί άξιος άλλης ονομασίας παρά μόνο ότι είναι πονηρός δούλος καί οκνηρός. ούτε πάλι είναι άξιος άλλης αμοιβής παρά μόνο να ριφθή στο σκότος το εξώτερον, όπου υπάρχει αιώνιος κλαυθμός καί βρυγμός των οδόντων (Ματθ. 15, 30).
41) Όσο για τους γονείς πού δεν επέτρεπαν στα παιδιά των να σπουδάσουν έλεγε:
Φονιάδες των παιδιών θα ονόμαζα όντως τους γονείς πού δεν φροντίζουν να δώσουν ούτε ένα είδος διδασκαλίας στα παιδιά των. Καί το χειρότερο άπ’ αυτό είναι το εξής, καθώς βεβαιώνει ό άγιος Ιωάννης ό Χρυσόστομος:
«Οι φονιάδες των παιδιών μόνο το σώμα χωρίζουν από την ψυχή, ενώ αυτοί πού δεν δίνουν καλή αγωγή καί διδασκαλία στα παιδιά των, καί το σώμα χωρίζουν από την ψυχή, καί την ψυχή από τον Θεό». Αλίμονο λοιπόν καί τρισαλίμονο σε εσάς τους γονείς του κόσμου, αλλά περισσότερο Αλίμονο καί τρισαλίμονο σ’ αυτούς πού θα γίνουν τέτοιοι.
42) Κάθε γνώσις ή τέχνη αποκτάται με την θεωρία καί πράξη. Αυτό ακριβώς γίνεται καί με την χριστιανική διδασκαλία. Για να γίνή κανείς τέλειος χριστιανός, πρέπει πρώτα να έχή την θεωρία της πίστεως, δηλαδή να γνωρίζει την Θεία Γραφή καί διδασκαλία. Ύστερα να εχη την πράξη, δηλ. να εχη έργα πίστεως, διότι «πίστης χωρίς τα έργα είναι νεκρά» (Ίακ. 2, 20)
43) Πρόσθεσε υστέρα καί αυτά τα λόγια:
Ή Εκκλησία στους παλαιοτέρους αιώνας τόσο πολύ φρόντισε για την διδασκαλία της πίστεως, ώστε άπ’ το βαθμό των επισκόπων, άπ’ όλο τον κλήρο, μέχρι καί τους αναγνώστες, ανελάμβαναν να κατηχήσουν τον λαό. Είχαν ακόμη καί διακόνισσες διορισμένες για την κατήχηση των γυναικών. Στην αρχή γινόταν ή Θεία Λειτουργία καί μετά διδασκόταν εκτενώς ή διδασκαλία της πίστεως.
44) στις ήμερες μας τώρα, συνέχιζε ό μητροπολίτης Βενιαμίν, επειδή ελαττώθηκε ή διδασκαλία της πίστεως, πολύ εύκολα μειώθηκε καί ή πίστης. Επομένως, επειδή ελαττώνεται ή πίστης, οπωσδήποτε ελαττώνονται καί τα σημεία της, ώστε οί μαρτυρίες των Αγίων Γραφών για τα σημεία καί παράδοξα πού γίνονταν πριν, να
φαίνονται σήμερα παραμύθια σ’ αυτούς κυρίως πού ευρίσκονται στο σκοτάδι της αγνωσίας των θείων Γραφών. Ενώ αυτά τα ελάχιστα καί πολύ σπάνια σημεία ή θαύματα πού ακόμη καί τώρα συμβαίνουν, τα θεωρούν ότι γίνονται κατά σύμπτωση.
45) Ύστερα έρωτα με λύπη ό σεβαστός Μητροπολίτης:
— Ποιος στις ήμερες μας ασχολείται με την ανάγνωση των θείων Γραφών, για να μπόρεση να μάθη τι είναι Θεός, τι είναι κόσμος, τι είναι άνθρωπος; Ποιος γονεύς επιμελείται να οικοδόμηση τίς καρδιές των παιδιών του με την γνώση του Θεού, την διδασκαλία των δογμάτων της πίστεως καί τίς εντολές του Νόμου; Αλήθεια πολύ λίγοι είναι σαν αυτούς καί τα γεγονότα το δείχνουν ότι όλη σχεδόν ή νεολαία αυτού του αιώνος στερείται γενικά από την γνώση της χριστιανικής διδασκαλίας, διότι εξετράπη στην ασυδοσία, στις παράλογες αναζητήσεις, σε κάθε είδους ματαιότητα, από την οποία προέρχεται όλή ή απόρριψης του νόμου καί ή περιφρόνησης των εντολών. Άνθρωποι σε διάφορα μέρη της Ευρώπης διέπραξαν όλα τα παραπάνω, καί γκρέμισαν πολύ εύκολα τον πύργο της πίστεως, διότι τα θεμέλια του δεν τοποθετήθηκαν στην βάση των ορθοδόξων δογμάτων.
46) Άλλα καί οί ορθόδοξοι, πρόσθεσε ό μητροπολίτης, κατά τον ίδιο τρόπο βαδίζουν καί περιπλανώνται. Διότι υπερηφανεύονται άπ’ αυτά καί καθένας θεωρεί τον εαυτό του φιλόσοφο καί διδάσκαλο. Δεν ανέχεται πλέον να καθοδηγείται από το χαλινάρι της πίστεως, διότι τον εμποδίζει να κάνη τα θελήματα του. Ό ίδιος επινοεί
μόνος του κανόνας καί νόμους για λογαριασμό του
47) Έλεγε πάλι ό καλός ποιμήν:
—Βλέπω ασφαλώς εγώ ό ανάξιος ότι παίρνω στους ώμους μου το φορτίο της διαποιμάνσεως αυτής της χώρας. Αν λοιπόν δεν επιμεληθώ να διαφυλάξω το λογικό μου ποίμνιο από κάτι πτώσεις σαν αυτές, ό Δίκαιος Κριτής θα με επιτίμηση πιο φοβερά γι’ αυτά, παρά για τα ίδια τα αμαρτήματα μου. Αγωνίσθηκα με συμβουλές καί με πολλούς κόπους καί δαπάνες μετέφρασα καί εξέδωσα βιβλία για την ψυχική ωφέλεια των πιστών. Είθε ό Κύριος να ευλόγηση τους κόπους μου καί να ελεήσει την αμαρτωλή ψυχή μου.
48) Για την ωφέλεια των βιβλίων έλεγε ό μητροπολίτης Βενιαμίν:
Ή ελπίδα την οποία έτρεφα καί τρέφω στην ψυχή μου, είναι να πολλαπλασιάσω τα βιβλία καί τίς γνώσεις στην γλώσσα της πατρίδος μας, αν όχι εγώ, τουλάχιστον οί διάδοχοι μου. Θέλω να μπορέσουν να ωφελήσουν τον κλήρο καί να τον βοηθήσουν να σπουδάσει, για να απόκτηση ό λαός το φως της χριστιανικής διδασκαλίας. Αυτή ή ελπίδα με κρατάει άγρυπνο καί ακούραστο στην μετάφραση των Ιερών βιβλίων, εκ των οποίων πολλά παραμένουν ατύπωτα λόγω δυσκολιών.
49) Ύστερα προέτρεπε τους αναγνώστες λέγοντας:
—Να είσθε, αγαπητοί μου, προσεκτικοί στην ανάγνωση των βιβλίων. Να μην τα περνάτε όλα με μια ματιά, διότι τότε δεν θα παραμένει τίποτε στο νου ή πολύ λίγα άπ’ όσα διαβάσατε.
50) Όσον άφορα το πώς πρέπει να διαβάζει ό χριστιανός τα βιβλία, δίδασκε τα εξής:
—Ό νους είναι ακριβώς όπως καί το στομάχι. Όπως το στομάχι δεν μπορεί να χώνεψη την υπέρ του δέοντος ποσότητα της τροφής, έτσι συμβαίνει καί με τον νου. Όταν κανείς «φορτώνεται» με πολλή ανάγνωση, κλείνοντας το βιβλίο έχει ξεχάσει καί όλα σα διάβασε. Καί μετά από λίγη ώρα, λόγω της κοπώσεως, ο νους λησμονεί καί αυτά πού γνώριζε προηγουμένως.
Συνεπώς αυτός πού θέλει να ωφεληθεί από τίς αναγνώσεις, πρέπει να ακόλουθη οπωσδήποτε αυτή την τακτική, δηλ. αφού διάβαση με ησυχία καί πολλή προσοχή την ενότητα μιας παραγράφου, να κλίνει το βιβλίο καί να έρωτα τον εαυτό του τι διάβασε. Καί αφού επαναλάβει Ο λα αυτά στον νου του, να επανέρχεται πάλι στα προηγούμενα, έως ότου διαπίστωση ότι μπόρεσε να τα αφομοίωση ό νους. Μ’ αυτό τον τρόπο ωφελείται πράγματι, διότι όλα τοποθετούνται με καλή τάξη στον νου του καί οπότε θέλει μπορεί να μεταδώσει καί στους άλλους από τίς γνώσεις του. Άλλα καί ό νους του εργάζεται σωστά, αφού διατηρεί σε καλή κατάσταση τα όσα άκουσε ή διάβασε.
51) Έλεγε ο μητροπολίτης Βενιαμίν στους ποιμένας – ιερείς του:
—Τέκνα μου, εύχεστε καί για μένα, διότι αυτό πού πάντοτε καί περισσότερο εκτιμώ είναι ή ωφέλεια της εν Χριστώ αδελφότητας, παρά ή αναπνοή πού με κρατάει στην ζωή. Όλες οι πνευματικές καί σωματικές δυνάμεις είναι αρμονικές σαν τεντωμένες χορδές, οί όποιες όποτε χτυπηθούν κατάλληλα από τα δάκτυλα της αδελφότητας, θα αποδώσουν αμέσως τον ήχο της φωνής πού είναι ευχάριστος στην αγάπη όλων.
52) Άλλη φορά πάλι τους συμβούλευε:
—Δεχθείτε με αγάπη τους κόπους μου, αγαπητοί, μαζί με την ανάγνωση αυτών των βιβλίων, τα όποια εξωτερικά φαίνονται μικρά, αλλά προσφέρουν στον νου υψηλά νοήματα. Μιμηθείτε ακόμη την μετάνοια του ταπεινού χριστιανού, ό όποιος με όλη του την καρδιά μεταμελείται καί με πικρούς στεναγμούς κλαίει για τα αμαρτήματα του ενώπιον του Θεού.
53) Έλεγε πάλι:
—Κτυπήστε αδιάκοπα την πόρτα του θείου ελέους, μέχρις ότου ό Χριστός σας ακούσει καί σφράγιση με τα Αγια Πάθη Του τίς καρδιές σας. Μη χάνετε μάταια τον καιρό πού ό Θεός σας έδωσε για μετάνοια, περιμένοντας την επιστροφή σας. Διότι δεν θα είναι μακροχρόνια ή υπομονή του, αλλά θα καταφθάσει να δικάσει• καί τότε δεν θα είναι Λυτρωτής, αλλά Κριτής.
54) Ύστερα πρόσθεσε καί αυτά:
—Αποβάλλετε όλη την πανουργία, το πείσμα καί την κακία από τίς καρδιές σας, όλη την ακαθαρσία, την φιλονικία, την συκοφαντία από τίς ψυχές σας καί θα σας πάρη ό Θεός εν μετάνοια. Να είσθε πράοι, ευσεβείς, ευλαβείς, φιλόθεοι, φιλάδελφοι καί θα περνάτε σ’ αυτή την ζωή ευτυχισμένες ημέρες, καί μετά το τέλος της ζωής σας θα πάτε στον Ουρανό με αγαθές ελπίδες σωτηρίας. Σ’ αυτούς πού σας ευεργετούν να είσθε ευγνώμονες καί να προσεύχεσθε για μένα πού ικετεύω τον Θεό για την αγάπη σας.
55) Έλεγε πάλι:
—Να μην περιορίζετε τίς αγίες Γραφές μόνο στις αναγνώσεις αλλά προπαντός με όσα διαβάζετε να συμβουλεύετε στις υποθέσεις σας ό ένας τον άλλον για οποιοδήποτε ωφέλιμο έργο κάνετε. Περισσότερο τα παιδιά καί όλη την νεολαία, να τους συμβουλεύετε σε όλα τα θεάρεστα έργα, σε όλες τίς χριστιανικές διδασκαλίες πού είναι ευχάριστες καί ωφέλιμες, σύμφωνα με το χάρισμα πού λάβατε, διότι πρώτα αυτούς τους νέους έχετε καθήκον να οδηγήσετε στον Θεό.
56) Στον πρόλογο του Πεντηκοσταρίου έλεγε ό μητροπολίτης Βενιαμίν τα παρακάτω πνευματικά λόγια, γεμάτα ευφροσύνη:
—»Ω χρυσό βιβλίο! Όταν ανατέλλεις, σκορπίζεις κάθε λύπη άπ’ την ψυχή καί ή Εκκλησία του Χριστού φωτίζεται καί λαμπρύνεται. Τώρα πού εκδίδεσαι, διώχνεις όλη την σκυθρωπότητα των προσώπων, ή οποία προέρχεται από την θλίψη των καρδιών πού θλίβονται από τα δάκρυα καί τον πόνο. Εσύ συγκαλείς όλους τους πιστούς να χαίρονται σαν μια αδελφότητα. Εσύ σπέρνεις σε όλο τον κόσμο την καλή ελπίδα της σωτηρίας. Εσύ καλείς καί τους δικαίους καί τους αμαρτωλούς, τους νηστεύοντας καί μη νηστεύοντας, ώστε όλοι μαζί να χαρούν καί να ευφρανθούν.
57) Έλεγε ό καλός ποιμήν καί αυτές τίς πατρικές συμβουλές:
—Ελάτε να ευχαριστήσουμε τον Κύριο πού μας έχει στην ζωή καί μας τρέφει καί μας δίνει όλες τίς καλοσύνες Του, υπομένει όλα τα αμαρτήματα μας καί τίς ανομίες μας καί ως καλός καί φιλάνθρωπος πού είναι δεν μας τιμωρεί. Πάντοτε μακροθυμεί, περιμένει να μετανοήσουμε, να μας συγχώρηση, να μας εναγκαλιστεί καί να μας κάνει μετόχους της Αναστάσεως καί της Βασιλείας Του.
58) Έλεγε πάλι:
—Να μη τεμπελιάζουμε περνώντας τον καιρό μας με αδιαφορία, ενώ μας τον έδωσε ό Θεός για μετάνοια. Πρέπει στο κάθε λεπτό να είμεθα σε ψυχική εγρήγορση, διότι έρχεται ή ήμερα του Κυρίου ή μεγάλη καί φρικτή, πού ό καθένας θα λαβή τον μισθό του με τον τρόπο πού εργάσθηκε στην ζωή.
59) Το Ωρολόγιο, έλεγε ό μητροπολίτης Βενιαμίν, είναι βιβλίο των προσευχών πού τρέφει την ψυχή με μεγάλες πνευματικές ευλογίες καί πλουτίζει με την ταπείνωση την αγία προσευχή, με την οποία οί ενάρετες ψυχές φλογίζονται λίγο-λίγο από θείο ερωτά καί κράζουν με τον προφήτη: «Ως γλυκέα τω λάρυγγί μου τα λόγια σου, Κύριε».
60) Στον πρόλογο του «Χρονικού» του έλεγε ό καλός ποιμήν της Μολδαβίας:
— Έχω το αξίωμα της αρχιεροσύνης καί φροντίζω από καθήκον τα βοσκοτόπια των λογικών μου προβάτων. Γι’ αυτό έβαλα τα δυνατά μου καί προς ωφέλεια δική μου καί των άλλων, να μεταφράσω τα λόγια του Θεού από διαφορετικές γλώσσες καί βιβλία για την σωτηρία του πιστού χριστιανικού λάου του ρουμάνικου έθνους.
61) Έλεγε πάλι:
—Από δύο ηθικές βοήθειες έχουμε κυρίως ανάγκη, για να μπορέσουμε να επιτύχουμε την σωτηρία: Εννοώ την γνώση καί την πίστη. Καί Όπως ή πίστης ανασταίνεται με τα καλά έργα, διότι αλλιώς είναι νεκρά, έτσι καί ή γνώσις γεννά την πίστη, ή οποία αξιοποιείται καί τελειοποιείται με την διδασκαλία των θείων Γραφών. Γι’ αυτό καί ό Σωτήρ, Όταν απέστειλε τους μαθήτάς Του στον κόσμο, τους είπε: «Πορευθέντες εις τον κόσμον απαντά, κηρύξατε το εύαγγέλιον πάση τη κτίσει». (Μαρκ. 16, 15).
62) Στον πρόλογο της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, έλεγε ό μεγάλος Μητροπολίτης:
—Μόνο ή Εκκλησία μετέβαλε τους υιούς του Ισραήλ από θηρία σε εκλεκτό καί καλοπροαίρετο λαό, φιλόπονο εργάτη της γης, υπάκουο δούλο του Κυρίου, πατέρα στοργικό της οικογενείας, φλογερό μέλος του κράτους καί μ’ ένα λόγο ωφέλιμο πολίτη της κοινωνίας.
63) Ύστερα συνέχισε λέγοντας:
Όταν διαβάζει κανείς την Εκκλησιαστική Ιστορία, θα διαπίστωση ότι το άσυλο των επιστημών καί των γραμμάτων στον καιρό των μεγάλων διωγμών ήταν ή Εκκλησία. Καί ακόμη το φως της σοφίας διαφυλάχθηκε με αγιοσύνη μέσα στην μυστική φλόγα του Βήματος. Συγχρόνως οι φύλακες της αξίας παρακαταθήκης του πολιτισμού ήταν οι κληρικοί, οί γνήσιοι διδάσκαλοι του ήθους.
64) Άλλη φορά έλεγε με πόνο ό μητροπολίτης Βενιαμίν:
—Θα τρέξω σαν τον Ιερεμία τον θρηνωδό της Ιερουσαλήμ, ζητώντας να μάθω αυτόν πού κάνει δικαστήριο καί εξετάζει την πίστη. Διότι από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερο όλοι έκαναν παρανομίες, από τον ιερέα καί μέχρι τον ψευδοπροφήτη (εννοεί τον Πάπα) πού θέλει να θεραπεύσει την διχόνοια του λάου με ψεύτικη φωνή, λέγοντας: Ειρήνη! Κι όμως ή ειρήνη απουσιάζει τελείως από την καρδιά του. τι να πούμε γι’ αυτούς τους παραβάτες του Θεού καί των ανθρώπων πού εγκατέλειψαν την Πηγή του Ζώντος ύδατος και έσκαψαν τα ακάθαρτα πηγάδια των, στα όποια βούλιαξαν αυτοί με τόσους άλλους!
65) Έλεγε πάλι:
—Εάν καθένας από εμάς κάνη ότι μπορεί για το καλό της Εκκλησίας, της πατρίδος καί των ανθρώπων, δεν θα χαθεί ή πολιτεία μας.
66) Ύστερα πάλι έλεγε:
—Οί υιοί αυτού του αιώνος φοβούνται τον θάνατο καί επιθυμούν την ζωή, για να ακολουθήσουν τον χαμένο κόσμο καί να κολυμβήσουν στον ωκεανό των παθών των. «Άλλα τίς δώσει τη κεφαλή μου ύδωρ καί τοις οφθαλμοίς μου πηγάς δακρύων» έλεγε ό προφήτης Ιερεμίας, για να κλάψω αυτόν τον λαό καί αυτούς πού τον τραυμάτισαν ήμερα καί νύκτα; (Ίερεμ. 1, 16).
67) Έλεγε ό μεγάλος ιεράρχης καί αυτά:
—Μόνο ή ζωή πού συνοδεύεται από χριστιανικούς νόμους καί σκοπούς, οΐ όποιοι ωφελούν τον κόσμο, μπορεί να ονομάζεται ζωή. Συνεπώς το σώμα, πάνω στο όποιο συσσωρεύεται ή στάκτή των παθών, καταντά πλέον δίχως άλλο μια φυλακή για τον άνθρωπο, στο σκοτάδι της οποίας επικάθηνται με την μετάνοια οί θείες δωρεές.
68) Έλεγε πάλι ό Μητροπολίτης:
—Αγαπητά μου τέκνα καί αδελφοί, εάν ή αληθινή δόξα καί ευτυχία υπάρχουν στην αρετή, για να γίνουμε μεγάλοι άνδρες καί να βασιλεύσουμε στον κόσμο καί στους αιώνας, δεν έχουμε ανάγκη από θρόνους, δεν μας χρειάζονται διαδήματα, δεν έχουμε ανάγκη από σκήπτρα, παρά μόνο πρέπει να εργαζόμεθα την αρετή της ζωής του Κυρίου καί να ποθούμε την δικαιοσύνη. Κατόπιν, Όταν ενωθούμε με την ευαγγελική αρετή της αγάπης, θα βαδίζουμε με μια ψυχή καί καρδιά στον Οίκο του Κυρίου. 69) Κατόπιν συνέχισε τα εξής:
—Δεν υπάρχει τίποτε, αγαπητοί, μεγαλύτερο, ισχυρότερο, λαμπρότερο καί ωφελιμότερο κάτω από τον ήλιο παρά μόνο ή απόκτησης των αρετών. Με πίστη καί αρετή καί όχι με όπλα καί ανθρώπινες δυνάμεις νίκήσαν τίς τρομερές βασιλείες του σκότους οί άγιοι καί θεμελίωσαν την Βασιλεία του Ευαγγελίου.
Μετά από 50 χρόνια θυσίας, κακοπαθείας καί καρποφόρου αρχιερατικής διακονίας στην Εκκλησία του Χριστού (1792-1842) ό μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκε αποσύρθηκε στο μοναστήρι Σλάτινα, όπου έζησε ακόμη τέσσερα χρόνια ως απλός μοναχός, μεταφράζοντας συνεχώς ψυχωφελή βιβλία από την αρχαία ελληνική γλώσσα για τον φωτισμό του ορθοδόξου ρουμάνικου λάου.
70) Με την Χάρι του Αγίου Πνεύματος, ό πνευματικός πατήρ της Μολδαβίας πριν από το μακάριο τέλος του διαμοίρασε ότι είχε αποκτήσει με οικονομίες στα μοναστήρια καί στους πτωχούς. Απηύθυνε προς όλους τα επόμενα λόγια καί τέλος ζήτησε συγχώρηση καί ευλογία:
«Κύριε, σε ικετεύω καί σε παρακαλώ εξ όλης καρδίας καί εξ όλης ψυχής μου, άφες, συγχώρησαν καί Ευλόγησον τους χριστιανούς αδελφούς μου πού με μίσησαν καί με αδίκησαν, πού έστησαν παγίδες στον δρόμο μου ή διέπραξαν καθετί ορατό ή αόρατο εναντίον μου. Σε τον Ελεήμονα Θεό, παρακαλώ, μη δικάσεις τα έργα των, αλλά να τους συγχώρησης με την ευσπλαχνία Σου, καθώς καί εγώ τους συγχώρησα.
71) Όσο για τον ενταφιασμό του ό μεγάλος ιεράρχης έγραψε στην ίδια διαθήκη:
Αναθέτω στον εν πνεύματι υιό μου Μελέτιο όπως, για την αγάπη του Κυρίου, τακτοποίηση την κηδεία μου κατά την εντολή πού του έδωσα, χωρίς αρχιερέα, με απλότητα, χωρίς πομπές καί περιττά έξοδα.

Advertisements
Αναρτήθηκε στις Ό μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκε από την Μητρόπολη Μολδαβίας καί Σουτσεάβας (1768-1846). Ετικέτες: . Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ό μητροπολίτης Βενιαμίν Κωστάκε από την Μητρόπολη Μολδαβίας καί Σουτσεάβας (1768-1846)
Αρέσει σε %d bloggers: